Acil durum fonu ne kadar olmalı?
Acil durum fonu, yatırım değil sigortadır. Görevi para kazandırmak değil, beklenmedik bir gider geldiğinde yüksek faizli borca girmenizi önlemektir. Aylık %3–4 faizli bir kart borcuyla karşılaştırıldığında, kenarda duran nakit en kârlı "yatırımlardan" biridir.
Ne kadar olmalı?
Yaygın öneri, 3 ile 6 aylık zorunlu gider kadar bir fondur. Buradaki kilit kelime "zorunlu": maaşınız değil, gelir kesilse bile ödemeniz gereken giderler.
Hesaplamak için:
- Kira ya da konut kredisi, faturalar, market, ulaşım, sigorta ve borçların asgari ödemelerini toplayın.
- Bu tutarı 3 ile 6 arasında bir sayıyla çarpın.
Zorunlu giderleri aylık 25.000 TL olan biri için bu, 75.000 ile 150.000 TL arasında bir fon demektir.
3 ay mı, 6 ay mı?
| Durum | Öneri |
|---|---|
| Düzenli maaşlı, iş bulma kolay, hanede iki gelir | 3 ay |
| Tek gelir, bakmakla yükümlü olunan kişiler var | 6 ay |
| Serbest çalışan, geliri dalgalı | 6 ay ve üzeri |
Geliriniz ne kadar belirsizse fon o kadar büyük olmalı. Serbest çalışanlar için "iyi ayların" fazlasını fona aktarmak, kötü ayları dengelemenin en sade yoludur.
Nerede tutulmalı?
Acil durum fonunun üç özelliği olmalı: hemen erişilebilir, değer kaybı sınırlı ve harcaması zor.
- Vadeli mevduat ya da günlük faizli hesap: erişim hızlıdır, faiz enflasyonun bir kısmını telafi eder. Vadesini bozmadan kullanabileceğiniz bir yapı seçin.
- Para piyasası fonları: genellikle birkaç gün içinde paraya çevrilebilir; getirisi piyasa faizini izler.
- Hisse senedi, kripto, uzun vadeli ürünler: acil durum fonu için uygun değildir. İhtiyaç anında değeri düşmüş olabilir.
Fonu, günlük harcama yaptığınız hesaptan ayrı tutmak önemlidir. Aynı hesapta duran para, bir süre sonra "acil" olmayan şeylere harcanır.
Sıfırdan nasıl biriktirilir?
- Önce bir aylık hedef koyun. 6 aylık fon uzak görünür; bir aylık gider daha ulaşılabilir bir ilk adımdır.
- Maaş günü otomatik aktarım. Küçük ama düzenli bir tutar, ay sonunda kalanı biriktirmeye çalışmaktan daha çok işe yarar.
- Beklenmedik gelirleri fona ekleyin. İkramiye, vergi iadesi ya da ek iş gelirinin bir kısmı fonu hızla büyütür.
Faizli kart borcunuz varsa önce küçük bir fon (örneğin bir aylık gider) oluşturun, sonra fazlasını borca yönlendirin. Hiç fonu olmayan biri, borcu kapatsa bile ilk sürprizde yeniden karta döner.
Fonu kullandıktan sonra
Fon kullanılmak için vardır; kullandığınızda suçluluk duymayın. Önemli olan, sonraki aylarda yeniden doldurmaya başlamaktır. Aylık bütçede birikim kovasını ayırmak için 50/30/20 kuralına göz atabilirsiniz.